Ostatnio w dyskusjach o dzikach spacerujących po miejskich osiedlach regularnie powraca jeden pomysł: „A gdyby tak stworzyć dla nich specjalny, ogrodzony rezerwat na obrzeżach miasta? Wyłapać je wszystkie i zamknąć w bezpiecznym miejscu”.

Wizja brzmi cudownie. To klasyczna piękna utopia – humanitarna, nowoczesna i bezkrwawa. Problem pojawia się wtedy, gdy do głosu dochodzą specjaliści: biolodzy, ekolodzy i ekonomiści. W starciu z brutalną rzeczywistością pojęcie dziczego azylu rozsypuje się jak domek z kart.

Dlaczego stworzenie zamkniętego rezerwatu dla miejskich dzików to ślepy zaułek? Rozłóżmy ten temat na czynniki pierwsze.

1. Finansowa czarna dziura

Stworzenie i utrzymanie takiego rezerwatu to nie jest kwestia postawienia płotu z siatki z marketu budowlanego. Mówimy o gigantycznych kosztach, które pokrylibyśmy my wszyscy – podatnicy. Co wchodzi w skład takiego budżetu?

1. Pancerne ogrodzenie – zwykłą siatkę dzik zniszczy w kilka sekund, a pod ogrodzeniem bez podmurówki po prostu się podkopie. Bezpieczny rezerwat wymagałby kilometrów głębokich, żelbetowych fundamentów oraz masywnych, zgrzewanych paneli stalowych. Koszt inwestycji? Od kilkunastu do kilkudziesięciu milionów złotych na start.
2. Logistyka i odłów – odłowienie dzików rozproszonych po całym mieście wymaga specjalistycznych odłowni, setek roboczogodzin straży miejskiej i weterynarzy, podawania środków usypiających i bezpiecznego transportu wielkich, zestresowanych zwierząt.
3. Permanentne dokarmianie – dzik na ograniczonej przestrzeni błyskawicznie zniszczy całą ściółkę i roślinność. Rezerwat zamieni się w pustynię z błota. Miasto musiałoby te zwierzęta stale, dożywotnio dokarmiać. Mówimy o tonach paszy dziennie, kupowanej i dowożonej za pieniądze podatników.
4. Nadzór weterynaryjny i bioasekuracja – skupisko setek dzików na ograniczonej przestrzeni to tykająca bomba epidemiologiczna. Jeden chory osobnik oznacza katastrofę i gigantyczne koszty utylizacji.

2. Przyroda nie znosi próżni

Załóżmy jednak, że miasto ma nieograniczony budżet i taki rezerwat powstaje. Wyłapujemy wszystkie dziki z osiedli i zamykamy je za bramą. Sukces? Na bardzo krótko.

W ekologii istnieje pojęcie pojemności środowiska oraz niszy ekologicznej. Miejskie dziki nie mieszkają między blokami, bo zgubiły drogę do lasu. Mieszkają tu, bo miasto ma otwarte wiaty śmietnikowe, terytoria bez naturalnych drapieżników (wilków) i mieszkańców, którzy z radością dokarmiają dzikie zwierzęta.

Jeśli z danej dzielnicy usuniemy watahę dzików, stworzymy atrakcyjną biologiczną próżnię. Natura nie toleruje takich pustek. W ciągu kilkunastu tygodni z okolicznych lasów napłyną nowe zwierzęta, skuszone zapachem łatwego jedzenia. Cały proces trzeba by powtarzać w nieskończoność. Rezerwat musiałby rosnąć bez końca.

3. Pułapka rozrodcza i behawioralna

Co dzieje się ze zwierzętami, które zamkniemy w bezpiecznym miejscu, gdzie nie ma drapieżników, a jedzenie regularnie dostarczane jest ciężarówkami? Ich populacja przeżywa eksplozję demograficzną.

W warunkach rezerwatowych lochy rodziłyby potężne mioty, a przeżywalność warchlaków wynosiłaby niemal 100%. Nadmierne zagęszczenie na ograniczonym terenie to prosta droga do konfliktów wewnątrz stada, stresu behawioralnego oraz szybkiego rozprzestrzeniania się chorób i pasożytów.

Pojawia się wtedy etyczny i logistyczny problem: co zrobić z nadwyżką populacji w takim azylu? Budować kolejne, gigantyczne wybiegi w nieskończoność, a może wprowadzić sztuczną regulację liczebności? W tym momencie cały pierwotny, humanitarny sens tego projektu po prostu przestaje istnieć.

4. Jaki jest więc ostateczny wniosek?

Tworzenie rezerwatów dla dzików w miastach to narracja z pogranicza baśni. Jedyną skuteczną, choć mało widowiskową metodą na rozwiązanie problemu dzików w miastach nie jest budowanie dla nich drogich więzień, ale likwidacja bodźców, które je do nas przyciągają.

Dopóki nie nauczymy się bezwzględnie zamykać wiat śmietnikowych, dopóki deweloperzy będą budować osiedla w korytarzach ekologicznych i dopóki mieszkańcy nie przestaną traktować ważącego 150 kg dzikiego zwierzęcia jak puszystej maskotki do karmienia starym chlebem, żadne rezerwaty nas nie uratują.

Walkę z problemem dzików musimy zacząć od edukacji i zmiany własnych nawyków, a nie od projektowania utopijnych azyli za miliony złotych.

A jak to wygląda na Waszych osiedlach? Spotykacie dziki na spacerach? Jak Waszym zdaniem miasto powinno podejść do tego tematu – edukacja, odłów, czy może macie inne pomysły? Zapraszamy do merytorycznej dyskusji w komentarzach na naszych mediach społecznościowych.